İstanbul’da meydana gelen 6.2 büyüklüğündeki deprem, şehir genelinde yoğun bir şekilde hissedildi. Depremin hemen ardından vatandaşlarda daha büyük bir sarsıntı olasılığına dair endişeler oluşurken, dikkat çeken bir gelişme de Google’ın Android kullanıcılarına yaklaşık 30 saniye öncesinde gönderdiği uyarı bildirimi oldu. Bu kısa sürelik ön bildirim, birçok kişinin saniyeler içerisinde önlem almasını sağladı ve hızlıca gündeme geldi. Yaşanan bu olayın ardından “Depremi önceden haber veren uygulamalar nelerdir?” sorusu yeniden herkesin aklında yer edindi.  

Deprem Erken Uyarı Sistemleri Nasıl Çalışır?

Öncelikle şunu belirtmek gerekiyor: Erken uyarı sistemleri depremleri tahmin etmez, ancak sarsıntının başladığı ilk anda durumu algılayarak sizlere saniyeler içinde bilgi verebilir. Depremler iki ana dalga üzerinden yayılır: P dalgası ve ardından gelen, yıkıcı etkisi daha yüksek olan S dalgası.

  • P dalgası: İlk gerçekleşen, hafif ve genellikle insanlar tarafından hissedilemeyen dalgadır.
  • S dalgası: P dalgasını takip eder ve yıkıcı etkiye sahip güçlü sarsıntıları yaratır.

Bahsedilen bu erken uyarı uygulamaları, P dalgası başladığında devreye girer. Telefonlarda bulunan ivme ölçer sensörleri, P dalgası verilerini tespit eder ve bu veriler yapay zekâ destekli algoritmalarla analiz edilir. Bunun yanında ilk olarak riskli bölgelerdeki kullanıcılara otomatik olarak uyarı gönderilir. Bu sayede S dalgası henüz ulaşmadan önce, kullanıcı birkaç saniye içinde güvenli bir pozisyona geçebilir.

Telefonlar Sismograf Gibi Çalışıyor

Android tabanlı erken uyarı sistemi, milyonlarca cihazın sensör verilerini kullanarak adeta dev bir mobil sismograf ağı oluşturur. Telefonunuzda bu sistem aktifse ve bir deprem algılandığında, merkeze olan uzaklığınıza bağlı olarak 10 ila 30 saniye arasında değişen bir süreyle uyarı alabilirsiniz. Bu kısa süre bile asansörden çıkmak, masa altına sığınmak ya da cam kenarlarından uzaklaşmak gibi kritik adımları atmak için hayat kurtarıcı olabilir.

Depremin merkez üssüne yakın olanlar bu uyarıyı daha geç alırken, daha uzakta bulunanlar birkaç saniye daha erken haberdar olabilir. Bu nedenle, erken uyarı sistemlerinin etkisi coğrafi konuma göre değişiklik gösterebilir.

Deprem Erken Uyarı Uygulamaları Neden Önemli?

Deprem sırasında saniyeler çok değerlidir. Erken uyarı sistemleri, kullanıcıyı paniğe sevk etmeden yönlendirebilir ve hızlı reflekslerle risk azaltabilir. Bu sistemler sayesinde:

  • Uykuda olan bir kişi uyanabilir,
  • Tehlike oluşturabilecek bir cihaz kapatılabilir,
  • Toplu taşıma durdurulabilir veya yavaşlatılabilir,
  • Hayati birkaç adım atılabilir.

Google’ın Android Erken Uyarı Sistemi dışında, ülkemizde AFAD Deprem Uyarı Sistemi ve çeşitli mobil uygulamalar da bu amaçla geliştirilmeye devam ediyor. Bu uygulamaların bazılarını aşağıdaki listeden kontrol edebilir ve telefonlarınıza indirebilirsiniz.

  • Android Earthquake Alerts (Google Deprem Uyarı Sistemi)

-Avantajı: Uygulama indirmenize gerek kalmaz, cihazla entegre çalışır.

-Gizlilik: Kişisel veri toplamaz, ivmeölçer üzerinden çalışır.

  • Android telefonunuzdan Ayarlar’a girin.
  • Listede “Güvenlik ve Acil Durum” seçeneğini varsa bu menüye girin. Yoksa arama bölümüne “Deprem Uyarıları” yazın.
  • “Deprem Uyarıları” seçeneğine dokunun.
  • Açılan ekrandan deprem uyarılarını etkinleştirin.
  • Artık telefonunuz depremi saniyeler öncesinden size bildirecek.
  • AFAD Acil Mobil Uygulama

-Avantajı: Türkiye’ye özel bilgiler, resmi kurum güvencesi.

-Ekstra Özellik: Toplanma alanlarını harita üzerinden görebilirsiniz.

Play Store

IOS

  • MyShake (University of California)

-Avantajı: Bilimsel altyapı, sürekli güncellenen algoritma.

-Kapsam: Global kullanıcı ağı.

Play Store

IOS

  • Earthquake Network

-Avantajı: Geniş coğrafi kapsama alanı ve topluluk bildirimi.

-Ekstra Özellik: Yardım isteme ve durum bildirimi fonksiyonu.

Play Store

IOS

  • LastQuake (EMSC)

-Avantajı: Kullanıcı destekli veri girişi.

-Bildirim: Anlık sarsıntı haberleri ve uyarılar.

Play Store

IOS

Deprem Çantasında Mutlaka Bulunması Gerekenler